Jón Dan

JonDan.is

Hver er mađurinn Fyrir mitt minni Minningabrot Af öđrum toga Fjölskyldufréttir/Fami...

Jón Daníelsson
Gráskeggur úr Hrútafirđi

15.1.2012

Vađlaheiđargöng

Það ætlar að standa nokkuð í þingmönnum að samþykkja Vaðlaheiðargöng og margir virðast vilja hafa örugga tryggingu fyrir því að göngin muni standa undir sér með veggjöldum. Það er út af fyrir sig ekki flóknara en svo, að slíka tryggingu er ekki unnt að veita. Varðandi framtíðina höfum við sjaldan neitt handfastara en líkur.

Þó ætti að mega að fullyrða að í allra versta falli gæti eitthvert brot af kostnaðinum lent á ríkinu, en það er alls ekki víst. Göngin gætu allt eins tekið upp á því að standa undir sér.

Aðeins einu sinni áður hafa jarðgöng hérlendis verið verið fjármögnuð með veggjöldum, nefnilega Hvalfjarðargöngin. Eftir á er ljóst að sú framkvæmd heppnaðist fullkomlega, en það er ekki úr vegi að rifja upp, að fyrirfram voru menn ekki vissari en svo, að sérstök ákvörðun var tekin um, að engar vegabætur yrðu gerðar á veginum um Hvalfjörð í mörg ár.

Samanburður við Hvalfjarðargöng
Samanburður við Hvalfjarðargöngin getur verið fróðlegur á ýmsan hátt. Í upphafi var vegtollurinn ákveðinn 1.000 krónur. Mér skilst að vegtollur um Vaðlaheiðargöng sá áætlaður 700-800 krónur. Þetta má bera saman eftir að hafa tekið tilltit til verðlagsbreytinga og kaupmáttarþróunar á þeim 12 árum sem liðin eru frá opnun Hvalfjarðargangna.

Vísitala neysluverðs hefur ríflega tvöfaldast á þessum tíma og launavísitalan gott betur, því hún hefur hækkað um 145%. Það sem við gátum keypt fyrir þúsundkallinn 1998 þurfum við nú að borga 2.100 kr. fyrir, en til greiðslunnar eigum við hins vegar 2.450 kr. í veskinu.

Hvalfjarðargöng styttu mönnum leið um 42 km. Vaðlaheiðargöng munu stytta akstursleið um 16 km eða nákvæmlega þriðjung þess sem Hvalfjarðargöng gerðu. Miðað við aksturssparnað ætti vegatollur því að geta verið þriðjungur af því sem hann var í upphafi í Hvalfjarðargöngunum til að hvatinn til að velja göngin verði svipaður. Og þriðjungur af 2.100 kr. er einmitt 700 kr. Ef við miðum við launavísitöluna þá vill svo til að 800 kr. eru rétt tæpur þriðjungur af 2.450 kr.

Samkvæmt frétt í Degi 15. janúar 1998 kostaði bensínlítrinn þá 77 kr. og 20 aura. Síðan hefur bensínverð meira en þrefaldast og er nú um eða yfir 240 kr. Þessi hækkun, kringum 210%, er langt umfram neysluvísitölu og líka stórum mun meiri en launahækkanir. Jafnvel þótt margir bílar séu nú sparneytnari, má ætla að hátt bensínverð auki á hvatann til að stytta sér leið.

Önnur göng nauðsynlegri
Það sem að framan er rakið, breytir engu um þá staðreynd, að óhjákvæmilega ríkir óvissa bæði um kostnað við gangnagerðina og tekjur af bílaumferð. Þessa óvissu má ekki túlka þannig að allur kostnaður við framkvæmdina gæti lent á ríkinu. Svo mikið held ég að megi fullyrða að göngin muni á endanum borga sig upp að stærstum hluta.

Í eðlilegu árferði ættu önnur göng að koma á undan. Þar eru oftast fyrst nefnd Norðfjarðargöng og Dýrafjarðargöng. En árferðið er bara ekki eðlilegt. Við höfum ekki efni á að leggja í jarðgangnagerð á kostnað hins galtóma ríkiskassa.

Það er einmitt þetta sem réttlætir að ráðist sé í Vaðlaheiðargöng, jafnvel þótt við höfum að sjálfsögðu enga 100% tryggingu fyrir að þau muni borga sig að fullu. Falli á endanum 10 eða jafnvel 20% á ríkissjóð, mun hann geta tekið þann skell þegar þar að kemur. Jarðgangnagerð skapar atvinnutækifæri og hjálpar almennt til að auka hraðann á hinum margfrægu hjólum atvinnulífsins.

Og svo á að halda áfram
Ég hef lengi verið þeirrar skoðunar að hérlendis ættu stöðugt að standa yfir framkvæmdir við jarðgöng og á því starfi megi helst aldrei að gera hlé. Við eigum framundan áratuga starf við að bæta samgöngur, þar sem það er ekki unnt nema með jarðgöngum. Þess vegna ætti á samgönguáætlun alltaf að vera búið svo um hnútana að vinna við ný jarðgöng geti hafist um leið og öðrum er lokið.

Ekki veitir af.

Skrá athugasemd

Til baka